۱ ـ تاثیر جنس

۲ ـ تاثیر هوش

۳ ـ تاثیر سن

۴ ـ تاثیر محیط

۱ ـ تاثیر جنس : جنسیت یکی از عوامل موثر در بازی است.یعنی می توان گفت که بازی پسرها با دخترها تفاوت دارد.پسرها بیشتر از بازی هایی لذت می برند که دشوار است و نیاز به فعالیت جسمانی دارد و دخترها اغلب بازی های ساکت، آرام و ظریف را ترجیح می دهند. می توان گفت بازی های متضمن فعالیت های بدنی در پسران بیشتر از دختران است و شدت و خشونت بازی در دختران به اندازه پسران نیست.

تا قبل از سن ۸ سالگی، معمولا کودکان اهمیت چندانی به جنس همبازی خود نمی دهند. اما در سنین ۸ تا ۱۰ سالگی اختلاف بازی بین دو جنس کاملا آشکار می گردد و کودکان اکثر اوقات ترجیح می دهند که با همجنس خود بازی کنند.

دخترها بازی با عروسک، شیر دادن، نوازش کردن و خواباندن عروسک را دوست دارند و حتی بیشتر اوقات با عروسک به خواب می روند.

پسرها فعالیت های بدنی را که نشانگر قدرت و نیروی عضلانی بیشتر آنهاست در بازی هایی نظیر توپ بازی، دویدن، کشتی گرفتن بروز می دهند.

برف بازی بازی مشترک بین دخترها و پسرها است.

به عقیده ی روان شناسان فرانسوی، بازی در نزد پسران بیشتر وسیله ای برای اثبات خود در برابر دیگران و برای دختران وسیله ای برای بودن با دیگران است.

در اوقات فراغت، دخترها بیشتر ترجیح می دهند دور هم گرد آیند و با یکدیگر درد دل کنند و پسران بیشتر ترجیح می دهند در پی یکدیگر بدوند و به جست و خیز بپردازند.

ویژگی رفتار دخترها اغلب خودداری از پرخاشگری، تلقین پذیری از اطرافیان و تاثیر پذیری از همبازی های خود است.در مواقعی که دخترها نسبت به هم پرخاشگری می کنند، حالت هیجانی آنان کمتر از پسران به حمله وری و تنبیه بدنی می انجامد.در حالی که پسران فعالیت های جسمی زیاد و جنبش های ماهیچه ای و عضوی، حرکات شدید، هیجان، رفتار تند و پرخاشگرانه را دوست دارند.آنها به ابداع و نوآوری در قوانین و آداب و رسوم بازی دس می زنند و اغلب از زیر بار رعایت قوانین و مقررات بازی شانه خالی می کنند.پسرها اکثرا می کوشند یا خود قانونگذار باشند و یا اینکه قوانین بازی را به نفع خود ندیده می گیرند تا بر رقیب خود پیروز شوند.از این رو، بازی، اغلب در نزد پسران به مرور تغییر چهره می دهد، و به صورت رفتاری نو با آداب و رسومی نو در محیط های مختلف جلوه گر می شود.

اما دختران بیشتر از پسران به قواعد و اصول بازی گردن می نهند و به رعایت اصول و نظم بازی مقید هستند.دخترها از شدت عمل در فعالیت های جسمی و حمله وری یا پرخاشگری بازی ها می کاهند و رقابت در بازی را به صورت ملایمتری در می آورند.

۲ ـ تاثیر هوش : هوش ممکن است در نحوه ی بازی و نوع آن، انتخاب اسباب بازی و استفاده از آن تاثیر بگذارد.

کودکان تیز هوش سعی می کنند وسایل و اسباب بازیهایی را انتخاب کنند که بتوانند با آنها به ابتکار و نوآوری دست بزنند و قوای ذهنی خود را بکار گیرند.

کودکان باهوشتر مدت کمتری به یک بازی مشغول می شوند، زیرا خواهان تنوع اند و از تنوع لذت می برند.کودکان باهوش در سنین بالاتر به بازیهایی که متضمن فعالیت های ذهنی و جسمی است می پردازند.مثلا جمع آوری اشیای مورد نظر ( کلکسیون ) برای آنان جذاب و لذتبخش تر می باشد.

کودکان تیزهوش به دلیل توانایی های بیشتر، به انجام بازیهای انفرادی تمایل نشان می دهند و معمولا نیروی بدنی را در حد زیادی صرف نمی کنند. به نظر می رسد کودکان عقب مانده نیز بیشتر به بازی های انفرادی می پردازند.یرا کودکان تیزهوش به علت توانایی زیاد و کودکان کم هوش به علت توانایی کم، معمولا به خوبی در گروه پذیرفته نمی شوند.

اگر یک ماشین اسباب بازی در اختیار کودک عقب مانده گذاشته شود ممکن است آن را به اطراف بکوبد یا متلاشی کند.ولی یک کودک تیزهوش سعی به انجام بازی رمزی می کند و حتی ممکن است آن را کنجکاوانه بررسی و از هم باز کند تا از محتویات آن آگاهی یابد. 

۳ ـ تاثیر سن : کودک در هر سنی بازی خاصی را می پسندد.نوزاد بیشتر دست و پا زدن را دوست دارد، و وقتی بزرگتر شد مثلا، از اینکه چشمانش را بگیرند و با او دالی بازی کنند لذت می برد.

در مرحله ی اول کودکی ( تولد تا ۳ سالگی ) بازی های کودکان بیشتر انفرادی و با هدف شناسایی اندامها و اشیاء و چگونگی کاربرد آنها صورت می گیرد.مثلا، بازی کودک ۶ ماهه را می توان در تولید صدا و هجاهای ظاهرا بی معنی، چرخاندن صدا در دهان، خنده کردن و بکار انداختن دستها برای گرفتن اسباب بازی مشاهده کرد.کودک در این سن پاهایش را با دست می گیرد و رها می کند و برای بدست آوردن اشیای دور تلاش می کند.

کودک ۸ ماهه، اشیا و اسباب بازیها را پیوسته به زمین می اندازد و برمیدارد و از این کار لذت می برد.

کودک ۱۰ ماهه با گذاشتن اشیا درون جعبه و بیرون اوردن مجدد آنها به بازی می پردازد.

کودک ۱۴ ماهه با پر کردن و خالی کردن یک ظرف از مایعات و بسته بندی کردن، به بازی مشغول می شود.

کودک ۱۸ ماهه به بازی های تقلیدی از رفتار والدین و بزرگترها علاقه دارد.

در ۲ سالگی فعالیت های کودکان بیشتر جنبه ی تمرین و ورزیدگی جسمی دارد و بیشتر بصورت انفرادی انجام می شود، تا آن حد که همه ی کودکان در کنار هم، ولی هر یک برای خود بازی می کنند.

در مرحله ی دوم کودکی ( ۳ تا ۷ سالگی )، کودکان علاوه بر بازی های فردی قادر به فعالیت های گروهی نیز می گردند و همانطور که ژان پیاژه مطرح می کند کودکان ۴ الی ۷ ساله در یک محل جمع می شوند، ولی هر کدام برای خود بازی می کنند و اگر یکی از آنها را از جمع خارج کنیم مخالفت و گریه می کنند، ولی هیچکدام حاضر به انجام بازی گروهی و مشترک نیستند.( بازی موازی )

در مرحله ی دوم کودکی، بازیها به تدریج به نسبت جنسیت یا سن از یکدیگر متمایز می شوند و دختران رفته رفته با دختران و پسران با پسران به بازی های دو سه نفری می پردازند.در اواخر این مرحله بازی ها به مرور از حالت انفرادی خارج می شوند و به صورت بازی های قراردادی که انجام آنها مستلزم رعایت اصول و مقرراتی است، در می آیند.از این به بعد اعمال منظم و با هدف جای بعضی از فعالیت های بازی، یعنی فعالیت های خود بخودی و بی هدف را می گیرند، با نزدیک شدن کودک به دوران بلوغ، تنوع بازی های او کم می گردد.

مطالعات نشان داده است که در حدود ۱۲ سالگی نه تنها تعداد فعالیت هایی که کودک در ان شرکت می کند کمتر می شود، بلکه در نوع فعالیت هایی که کودک از آنها لذت می برد نیز تغییراتی به وجود می آید. در این سن فعالیت های مورد علاقه ی کودک بازی ها و ورزش هایی اند که دقیقا سازمان داده شده اند و نیز مشغولیت انفرادی از قبیل سینما رفتن، تلویزیون تماشا کردن و مطالعه برای آنان لذتبخش می شود.

کودکان بزرگتر وقت کمی برای بازی دارند.انان برخی فعالیت ها را رها می سازند چون احساس می کنند که این فعالیت ها کودکانه و کسل کننده است.مثلا بچه های کودکستان بازی با مکعب های چوبی را رها می کنند، زیرا اشیایی از قبیل رنگ، گل رس، مداد رنگی، گچ، فعالیت های جالبتر و متنوع تری را به آنها عرضه می کنند.

زمای که کودک، دیگر نمی تواند خود را به جای شخصیت های گوناگون بگذارد،یازی های هیجان انگیز جذابیت خود را از دست می دهند.وقتی کودک دیگر نمی تواند اسباب بازی ها و عروسک های خود را جاندار فرض کند و اینکار به نظر همسالان او نیز کودکانه می آید،اسباب بازی ها و عروسک ها جذابیت خود را از دست می دهند.

کم شدن تعداد فعالیت های بازی ممکن است به علت نبودن همبازی نیز باشد.کودکانی که در جمع همسالان خود پذیرفته نمی شوند، مجبورند به تعداد محدودی بازی انفرادی اکتفا کنند.این بخصوص در مورد پسرها صدق می کند، زیرا بیشتر بازی های پسرانه به صورت دسته جمعی است.

تاثیر محیط : کودکان سراسر دنیا، بازی می کنند و محیط فقط در نوع بازی آنها تاثیر می گذارد. کودک امریکایی بازی می کند، اما ممکن است از بازی ((کلاغ پر )) چیزی نداند و لذتی هم نبرد.

فرهنگ هر جامعه در بازی تاثیر می گذارد و می توان گفت که بازی کودکان به نوعی نشان دهنده ی فرهنگ آن جامعه است.در مناطق محروم، به علت اینکه افراد از توانایی اقتصادی زیادی برای خرید وسایل و اسباب بازی برای کودکان برخوردار نیستند، آن دسته از بازی های سنتی را که نیاز چندانی به اسباب و ابزار ندارد به کودکان خود می آموزند.در این جوامع کودکان یاد می گیرند که برای خود اسباب بازی بسازند. این تولید و سازندگی بازی و فعالیت دلچسبی برای این قبیل کودکان می شود.

فضا و مکان و بطور کلی محیط بازی با نوع بازی تناسب دارد، بطوریکه فعالیت های بدنی معمولا در فضای باز و بازی های فکری در اتاق های منزل انجام می گیرد.

عوامل موثر در بازی بسیارند.از جمله ی انها می توان به نقش همبازی، اسباب بازی، البسه بازی، زمان، آزادی عمل کودک، تشویق والدین و تغذیه کودک نیز اشاره کرد.

منبع : احمدوند، محمدعلی، روان شناسی بازی، تهران، دانشگاه پیام نور، ۱۳۸۱

امروز مطلبی گذاشتم درباره عشق از اقای دکتر ابراهیم میثاق حتما بخونید!

و در پایان حتما فایل صوتی این برنامه رو دانلود کنید

دکتر میثاق معتقد است ما 4 نوع عشق داریم:

عشق تازگی : با شروع ارتباط آغاز می شود. یعنی به نوعی به خاطر تازگی و نویی آن جذب آن می شوید. خب طبعا به مرور زمان از تازگی آن کاسته خواهد شد. دوستی دختر و پسر تحت لوای دوست دختر دوست پسری از این نوع است و صرفا پس از بدست آوردن همدیگر فروکش می کند.

عشق نیاز : با بحران شروع می شود. شما نیاز پیدا می کنید به کسی ، چیزی ، شرایطی و یا هر نیاز دیگری ؛ و عشق و دوست داشتن بصورت احساسی مبهم شروع می شود. خب این بار هم با عادی شدن شرایط عشق کم می شود و زمان مرگ آن از بین رفتن نیاز و یا ارضای آن است.

عشق محدودیت : چیزی را که ندارید و یا اجازه ندارید که داشته باشید شما را مشتاق می کند و عاشق. این محدودیت و فراق و یا دوری احساس شما برانگیخته می کند. مرگ این نوع عشق و رابطه وصال است! به محض اینکه به هم میرسند سیر می شوند. عشق های راه دور ( از 2 شهر یا حتی کشور ) و یا چتی و اینترنتی از این گونه اند. شاید نمونه هایی را دیده باشید که 2 نفری پس از مدت مدیدی دوستی و عاشق و عاشقی لیلی و مجنون وار ، به محض ازدواج از هم جدا می شوند.

عشق لیاقت : با شناخت و توامان تناسب آغاز می شود. چون هیجان در آن کم است سرعتش هم کم است ولی ارزش و اعتبار بیشتری دارد. شما در شرایط عادی کسی را می بینید و با در نظر گرفتن کلیه ی جوانب او را انتخاب می کنید. حتما می پرسید مثل 3 مدل قبلی عشق ، مرگ و یا همان پایان آن کجاست؟ خب اجازه بدهید که من به شما بگویم که این عشق ، مرگ ندارد. پدران ما و یا خانواده هایی که در اوج کهولت هنوز هم عاشقانه به هم می نگرند و عاشقند از نوع عشق لیاقت دارتد که تا پایان عمر کنار هم قرارشان خواهد داد

به قول دکتر ، دوست داشتن هاتون باید به شکل زیر ادا بشه:

دوستت دارم نه چون تازه با تو آشنا شده ام(عشق تازگی) ،

دوستت دارم نه چون محتاج توام(عشق نیاز) ،

دوستت دارم نه چون ناکام در وصال توام(عشق محدودیت) ،

دوستت دارم چون دوست داشتنی هستی(عشق لیاقت).         

دوستان عزیزم من تصمیم گرفتم براتون برنامه های مشاوره ی استاد میثاق رو بذارم.امیدوارم دانلود کنید و مورد استفاده تون قرار بگیره.روی لینک زیر کلیک کنید. 

لینک دانلود

الف) جهت گیری اجتماعی

ب) خود مهارگری

ج) مطیع بودن

د) حرمت خود

الف ـ جهت گیری اجتماعی : رفتار اخلاقی، ناشی از علاقه و توجه فرد به دیگران است.میل به مشارکت در تعامل های اجتماعی و ایجاد روابط برای سلامت روانی مهم و ضروری است.در حقیقت نبود چنین تمایلی نشانه ی وجود آسیب است.در DSM-IV افراد دوری گزین و بی علاقه به روابط اجتماعی را به عنوان اختلال شخصیت اسکیزوئید طبقه بندی کرده اند.

وجود رفتارهای گوشه گیرانه و شیوه ی زندگی ضد اجتماعی در کودکان و نوجوانان دال بر بروز آسیب های جدی در بزرگسالی است.محققان و متخصصان بالینی شکلگیری دلبستگی ایمن را در سالهای اولیه ی زندگی منشاء جهت گیری اجتماعی سالم می دانند.

تعریف دلبستگی ایمن : رابطه ی عاطفی خاصی است که بین خردسالان و مراقبان اولیه ی آنها شکل می گیرد.مادرانی که در شیوه های تربیتی خود گرم و مهربان بوده و تماسهای جسمانی محبت آمیز بیشتری با کودکان خود دارند، خصومت و خشم اندکی را بروز می دهند و در مراقب جسمانی ار کودکان خود کوشا هستند.برعکس مادران مضطرب و تحریک پذیر غالبا در ایجاد یک دلبستگی ایمن شکست می خورند.کودکان پیش دبستانی با دلبستگی ایمن، تعاملات هماهنگی با همتاهای خود دارند.روان شناسان تنها عامل پایای رفتار ضد اجتماعی کودکان را فقدان دلبستگی ایمن در دوران خردسالی دانسته اند چرا که این امر به عدم شکل گیری وجدان می انجامد.کودکان با دلبستگی ایمن بیشتر احتمال دارد که با قواعد خانواده همنوایی کنند.

ب ـ خود مهارگری : وجود توانایی مهار رفتار، یکی از عوامل اصلی اخلاق محسوب می شود.روان شناسان خود انضباط گری را در کنار همدلی دو سنگ بنای اخلاق و منش می دانند.

خود مهار گری در ابتدا با کنترل جسمانی و حرکتی مربوط است، کنترل تخلیه یا آموزش تمیزی در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است.با شکل گیری توانایی کودمان پیش دبستانی، با استفاده از واسطه های شناختی همچون تصویر سازی ذهنی و گفتار خصوصی آنها توانایی مقاومت در برابر یک خواسته، فرونشانی تکانه ها و به تاخیر انداختن ارضا را فرا می گیرند.برجسته ترین این توانایی ها ظاهرا بین سالهای ۵ تا ۷ سالگی به وجود می آید.به همین دلیل آموزش احترام به قانون باید از این سنین آغاز گردد.

خودمهارگری ناقص در رفتارهای پر خطر : رفتارهای پر خطر در بسیاری از موارد، حاصل خودمهارگری ناقص و حاصل آن گاهی رفتارهای بزهکارانه است.یک کودک یا نوجوان بزهکار، یا تشخیص رفتار قابل قبول از غیر قابل قبول را یاد نگرفته و یا این تشخیص را فرا گرفته است اما شیوه های کنترل کافی را کسب نکرده است، تا رفتارش را تحت تشخیص خود اداره کند.برای پیشگیری از اینکه جوانان دیگر نیز بزهکار و مجرم نشوند، لازم خواهد بود که مهارت های مورد نظر و مطلوب اجتماع به کودکانی که به نظر می رسد در معرض خطر شدن هستند، یعنی جوانان پیش از بزهکاری، آموزش داده شود.

تاخیر در ارضاء خواسته ها : توانایی به تاخیر انداختن ارضاء خواسته ها در دوره ی کودکی کسب می شود و با بالا رفتن سن افزایش می یابد.در واقع یکی از خصوصیات عمده ی بلوغ اجتماعی همین قدرت انجام وظیفه، در شرایط تقویت یا درنگ است.مشاهده ی رفتار الگو در یادگیری این رفتارمهم است.

رفتارهای غیر قابل قبول و مجرمانه تا حدی از ضعف توانایی تاخیر در ارضاء خواسته ها، یا قدرت جلوگیری از یک رفتار بخاطر تقویت بعدی حاصل می شود.به تاخیر انداختن ارضاء خواسته ها نمونه ای از خودمهارگری به حساب می آید.

والدین در تحول خودمهارگری تاثیرگذار هستند.شافر معتقد است والدین از دو طریق به تحول خودمهارگری کمک می کنند : 

الف ـ خلق کنترل های بیرونی لازم، پیش از آنکه کودک بر خود نظم جویی تسلط یابد.

ب ـ با توجه به ماهیت شکننده ی راهبردهای خودمهارگری نوزادان و نوپایان، محیطی را به وجود آورند که کنترل پذیر باشد.برای مثال: در طی ماههای اولیه ی زندگی مساله ی خود نظم جویی شامل حفاظت از کودک در برابر تحریک مفرط می باشد.

نوجوانانی که خودمهارگری ضعیفی دارند، از خانواده هایی هستند که در آنها تعارض بسیار زیادی به خصوص در مورد ارزشهای مربوط به تربیت کودک وجود دارد.والدین این نوجوانان در آموزش کودکان خود مسامحه می ورزند و در خصوص کارهای خانه و مدرسه انتظار کمی از آنها دارند. 

ج ـ تبعیت جویی یا دگر پیروی : بخشی از ماهیت اخلاق،پیروی از معیارهای بیرونی گزینش شده است.یک فرد اخلاقی در نهایت باید بیاموزد که معیارهای برونی رفتار را درونی کند.نوپایان در حدود ۱۸ ـ ۱۹ ماهگی شروع به پیروی از مادرانشان می کنند.کودکان خردسال بطور خود انگیخته سعی می کنند خطاها و اشتباهات خود را جبران کنند، مثلا عذرخواهی از مادر نمونه ای از این رفتارها به حساب می آید.نقش والدین در اینجا بسیار حیاتی است.انعطاف پذیری مادران، تکیه بر مذاکره بجای کنترل مستقیم و عاطفه مثبت هنگام تربیت، همگی باعث ارتقاء سطح پیروی در کودکان می شود.بعلاوه این رفتارها با تحول وجدان در سالهای بعدی ارتباط دارد.

پاسخگوی گرامی : 

سئوالات را با دقت مطالعه کنید و پاسخ درست را یادداشت کنید.لطفا وضعیت تاهل و جنسیت و میزان تحصیلات خود را همراه با شیوه ی نمره گذاری که در ذیل برایتان توضیح خواهم داد یادداشت بفرمایید.

۱ ـ جمع نمرات سئوال های ۱ تا ۷

۲ ـ جمع نمرات سئوال های ۸ تا ۱۴

۳ ـ جمع نمرات سئوالهای ۱۵ تا ۲۱

نمرات از ۰ تا ۴ می باشد که صفر به منزله ی مخالفت کامل شما با سئوال مورد نظر می باشد و ۴ موافقت کامل شما با سئوال مورد نظر می باشد و نمرات دیگر مابین این دو نظر می باشند.

ردیف	سئوال	نمره	نمره	نمره	نمره	نمره
۱	وقتی من داستان یا رمانی را می خوانم،تصور میکنم اگر اتفاقات این داستان برای من رخ میداد چه احساسی می داشتم؟	۰	۱	۲	۳	۴
۲	من واقعا با احساس شخصیت های داستان یا رمان در گیر می شوم.	۰	۱	۲	۳	۴
۳	وقتی یک فیلم یا یک بازی را تماشا می کنم، اغلب نمی توانم خود را در قالب آن قرار دهم.	۰	۱	۲	۳	۴
۴	بعد از دیدن یک بازی یا فیلم، من احساس می کنم که بجای یکی از آن شخصیت ها هستم.	۰	۱	۲	۳	۴
۵	من معمولا درباره ی بعضی چیزهایی که ممکن است برایم اتفاق بیفتد، به طور منظم خیالبافی و یا رویا پردازی می کنم.	۰	۱	۲	۳	۴
۶	به شدت با کتاب یا فیلمی که تا حدی ممکن است وقایع آن برای من بعید باشد در گیر می شوم.	۰	۱	۲	۳	۴
۷	وقتی یک فیلم خوب را تماشا می کنمبه راحتی می توانم خودم را جای شخصیت قهرمان آن بگذارم.	۰	۱	۲	۳	۴
۸	وقتی از کسی انتقاد می شود، من تصور می کنم اگر جای او بودم چه احساسی می داشتم؟	۰	۱	۲	۳	۴
۹	اگر من مطمئن باشم که در زمینه ی بعضی چیزها حق با من است، وقت زیادی را برای گوش کردن به حرف شخص دیگر تلف نخواهم کرد.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۰	من بعضی اوقات تلاش می کنم دوستانم را بهتر درک کنم، اگر از زاویه ی دید آنها به مسائل نگاه کنم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۱	من بر این باورم که هر سئوال یا مسئله ای دو طرفه است یا دو بعد دارد و من سعی می کنم هر دوی آنها را ببینم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۲	من بعضی وقتها فکر می کنم خیلی سخت است چیزها را از زاویه ی دید شخص دیگری نگریست.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۳	پیش از هر تصمیمی سعی می کنم به مخالفت دیگران با آن فکر کنم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۴	وقتی کسی مرا آشفته می کند، معمولا برای مدتی سعی می کنم خود را جای او بگذارم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۵	وقتی که می بینم اشخاصی فریب یا شکست خورده اند، من نوعی مراقبت نسبت به آنها احساس می کنم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۶	وقتی می بینم کسی به طور غیر منصفانه تهدید می شود، احساس ترحمی نسبت به او ندارم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۷	من اغلب برای کسانی که نسبت به من خوشبختی کمتری دارند دلم می سوزد، احساس نگرانی می کنم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۸	من خود را شخصی تقریبا دل نازک و دل رحم می دانم.	۰	۱	۲	۳	۴
۱۹	بعضی وقتها، وقتی دیگران مشکلاتی دارند من احساس تاسف و تاثری ندارم.	۰	۱	۲	۳	۴
۲۰	افراد بد شانس و بدبخت معمولا مرا ناراحت و آشفته نمی کنند.	۰	۱	۲	۳	۴
۲۱	من اغلب چیزهایی را که برایم اتفاق می افتند،کاملا لمس می کنم.	۰	۱	۲	۳	۴

از هر دو کودک سئوال کنید آیا به کمک نیاز دارند؟ بعد هر دو را دعوت به آرامش کنید و  بعد با سئوالات زیر ادامه دهید:

کودک اول : لطفا به من بگو که چی شده؟

کودک دوم : لطفا آنچه او گفت رو تکرار کن.

کودک دوم : لطفا به من بگو چی شده؟

کودک اول : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک اول : وقتی که اون اتفاق افتاد تو چه احساسی داشتی؟

کودک دوم : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک دوم : وقتی که اون اتفاق افتاد تو چه احساسی داشتی؟

کودک اول : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک اول : شما دوست داشتی چی متوقف بشه؟

کودک دوم : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک دوم : شما دوست داشتی چی متوقف بشه؟

کودک اول : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک اول : شما دوست داشتی او به جای اون کار چه می کرد؟

کودک دوم : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک دوم : شما دوست داشتی او به جای اون کار چه می کرد؟

کودک اول : لطفا هر چی او گفت رو تکرار کن.

کودک اول : می تونی اون کار رو انجام بدی؟

کودک دوم : می تونی اون کار رو انجام بدی؟

از هر دو کودک سئوال کنید: آیا شما می تونید تعهد بدید که از این به بعد تلاش کنید طوری رفتار کنید که هر دو با اون موافق هستید؟

اگر هر دو کودک به این سئوال جواب مثبت دادند، آنها را بخاطر اینکه خوب گوش کرده اند و عملا روز حل دعوا کار کرده اند، تشویق کنید.

اگر یکی از آنها گفت " نه "، از هر کودک بخواهید درباره ی چیزهایی که هر دوی آنها دوست دارندانجام بدهند تا مشکل حل گردد فکر کنند.از انها بخواهید در مورد ایده شان تا زمانی که هر دو به توافق برسند و تعهد بدهند خودشان خودشان به حل اختلاف برسند، فکر کنند.

در مورد کودکان عقب مانده چه کارهایی می توان انجام داد؟

پیشگیری ها

1 – پیشرفت علوم پزشکی به ویژه مامایی و کودکان، این فرصت را می دهد که حداکثر مراقبت را در مورد مادران باردار مخصوصا آنهایی که احتمال بیشتر در حمل کودک عقب مانده دارند به عمل آورد.

2 – ایجاد مراکز مشاوره ی ژنتیکی، مراکز تشخیص برای افرادی که می خواهند ازدواج کنند یا تازه ازدواج کرده اند، و مشاوره با پدران و مادرانی که صاحب یک بچه عقب مانده و یا معلول شده اند از ضروریات می باشد.

3 – داروها، مواد مخدر و مسموم کننده و میکروب های مختلف که در محیط زیست برای رشد طبیعی نطفه و نوزاد خطرناک می باشند باید کاملا تشخیص داده شده و پدران و مادران را در مورد این گونه عناصر خطرناک و مصرف موادی که احیانا حاصل میکروب های بیماری زا می باشند آگاه نمود.

4 – دانشمندان اثرات منفی رادیو اکتیو و اشعه ی ایکس را در رشد نطفه تشخیص داده اند. بنابراین مادران به ویژه در دوران بارداری باید از اشعه های نامرئی محفوظ باشند.

5 – از آنجایی که تعداد قابل توجهی از انواع عقب ماندگی های ذهنی ظاهرا بلافاصله بعد از جریان تولد به خاطر لطمات دوران بارداری، زایمان غیر عادی و سخت و مشکلات متابولیک بروز می نماید، تدابیر مراکز و موسسات مختلف درمانی جهت تشخیص سریع وپیگیری و درمان و توان بخشی بسیار ضروری می باشد.

6 – مراقبت کودکان در منزل و کوچه و مدرسه از وظایف خطیر پدران و مادران می باشد. زیرا که همه ساله تعداد زیادی از کودکان به علت تصادفات و لطمات شدید ناگهانی تلف شده و یا دچار ضایعات شدید مغزی و عقب ماندگی می گردند.

7 – از جمله عواملی که در توسعه و رشد هوشی کودک موثر می باشد، چگونگی محیط زندگی آنهاست. کودکان محروم که در فقر محیط زندگی کرده و غالبا به دلیل فقر بسیار بد اقتصادی در شرایط خیلی سخت و ابتدایی زندگی نموده و از امکانات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و تربیتی و آموزشی مناسب برای خانواده های کودکان محروم از ضروریات محسوب می شود.

8 – دور ماندن کودک از مهر و محبت مادری و سرپرستی پدری عاملی است که در رشد طبیعی روانی و هوشی کودک اثر نامطلوب به جای می گذارد.

9 – طرح و برنامه ریزی های صحیح، تربیت متخصصین و مربیان با کفایت جهت کار کردن با کودکان عقب مانده و اولیای آنها از مسائل اجتناب ناپذیر هر جامعه می باشد.

تلاش در تندرستی و سلامت اطفال

1 – مراجعه به پزشک به طور منظم و تحت مراقبت پزشک بودن در تمام مدت حاملگی از وظایف عمده ی مادران می باشد.

2 – مادران باید حداکثر کوشش را در جلوگیری از بیماری های مسری به ویژه سرخجه در دوران بارداری و به خصوص در ماههای اول بنمایند.

3 – از خوردن دارو و مواد شیمیایی خودداری نموده مگر با مجوز کامل پزشکان. از استعمال مواد مخدر و دخانیات به هر شکلی به ویژه مشروبات الکلی شدیدا اجتناب نمایند.

4 – از آزمایش های رادیولوژی و اشعه ی ایکس به ویژه در چهار ماهه ی اول حاملگی خودداری نمایند مگر با اجازه ی کامل و تحت نظر پزشک.

5 – مادران باید رژیم غذایی مناسبی داشته باشند و به اندازه ی مطلوب ار مواد پروتئینی، ویتامینی، معدنی در دوران بارداری استفاده نمایند.

7 – حداکثر تحمل دردهای طبیعی دوران بارداری و زایمان را نموده و از مصرف داروهای مسکن خودداری نمایند.

8 – برخورداری مادر باردار از بهداشت روانی و آرامش کامل و دور بودن از تعارض ها و تشنج ها امری است کاملا لازم و ضروری.

طبقه بندی عقب ماندگان ذهنی

علمای تعلیم و تربیت با دیدگاه اموزشی و پرورشی افراد عقب مانده ذهنی را معمولا به چهار گروه تفکیک می نمایند.

الف – گروه دیر آموز

ب – گروه افراد عقب مانده ذهنی آموزش پذیر

ج – گروه افراد عقب مانده تربیت پذیر

د – گروه افراد عقب مانده پناهگاهی و کاملا متکی و یا به عبارت دیگر حمایت پذیر

الف – گروه کودکان و دانش آموزان دیر آموز

این گروه از افراد به علت کمی رشد ذهنی قادر به فراگیری مطالب و حل مسائل همانند افراد عادی و همسن و سال خود نیستند. دیرآموزان در واقع در میان گروههای عقب مانده ی ذهنی از بالاترین درجه ی رشد ذهنی برخوردار بوده و بزرگمرین گروه از گروه های عقب مانده ی ذهنی را تشکیل می دهند. بهره ی هوشی آنها حدود 75 تا 90 در صد می باشد. در صد فابل توجهی از جمعیت دانش آموزان مدرسه رو که معمولا نمی توانند همراه و همگام سایر همکلاسان همسال خود در تحصیل و یادگیری مطالب باشند از این گروهند. این گروه از دانش آموزان از نظر تحصیلی ضعیف اما معمولا از نظر جسمانی، حسی و حرکتی، عاطفی، اجتماعی و ... با دیگر همکلاسان خود در مدارس عادی تفاوتی چندان ندارند

ویژگی بارز عقب ماندگان ذهنی به ویژه افراد دیر آموز آن است که دیر می آموزند و زود فراموش می نمایند. لذا تاکید بر تکرار و استمرار آموزشی ضرورتی بر همین اساس است .

ب – گروه دانش اموزان عقب مانده ذهنی آموزش پذیر

این گروه حدود 2 در صد از کل کودکان سنین مدرسه رو را تشکیل می دهند. بهره ی هوشی آنان حدود 50 تا 70 در صد می باشد.به دلیل آنکه شناسایی و تشخیص دقیق کودکان عقب مانده ذهنی آموزش پذیر در سنین پایین به ویژه قبل از دبستان و دوره های اول دبستان بسیار مشکل می باشد، تعداد قابل توجهی از آنان در مدارس معمولی ثبت نام می نمایند. البته به تدریج همزمان با پیچیدگی نسبی محتوای دروس و به ویزه در اواخر کلاس اول و از کلاس دوم به بعد عقب ماندگی ذهنی این قبیل از دانش آموزان بیشتر آشکار گشته و شناسایی و تشخیص آنان اسان تر می شود.این گونه دانش آموزان نمی توانند بهره ی لازم و کافی را از برنامه های آموزشی کلاسهای معمولی ببرند. این کودکان در هر حال آموزش پذیر بوده و قادر به فراگیری حداقلی از اطلاعات عمومی و درسهای رسمی کلاس از قبیل خواندن و نوشتن و حساب کردن و مهارت های مناسب شغلی بوده و می توانند در اداره ی زندگی خود از تحصیل خویش بهره مند شوند. بیشتر عقب ماندگان ذهنی آموزش پذیر در غالب زمینه های رشد، عادی و یا در مرز عادی می باشند. 

ج – گروه کودکان عقب مانده ذهنی تربیت پذیر

این گروه از کودکان حدود 3 دهم در صد کل جامعه را تشکیل می دهند.از نظر هوشی گروه عقب ماندگان تربیت پذیر از حدود 25 تا 50 در صد بهره ی هوشی برخوردارند. به عبارت دیگر هنگامی که کودکان همسال آنها با پشت سر گذاردن سن 6 سالگی وارد کلاس اول دبستان می شوند، عقب ماندگان تربیت پذیر از نظر هوشی مانند بچه های 5/1 تا 5/3 ساله هستند.عقب ماندگی اکثر کودکان عقب مانده ی ذهنی تربیت پذیر به دلایل بیماری، ضایعات مغزی و اختلالات داخلی، ناسازگاری های ژنتیکی و غیره می باشد.و به همین دلیل معمولا آنها دارای علائم کلینیکی و غیره هستند که به سهولت قابل مشاهده و تشخیص می باشند.و از همان ابتدا در راه رفتن، حرف زدن و دیگر مهارت های کلامی و بدنی به طور قابل توجهی دچار ضعف و کندی شدیدی می باشند.در واقع اگر چنین توانایی داشتند به آنها نیز حداقل صفت آموزش پذیری داده می شد.

افراد عقب مانده ی تربیت پذیر فاقد توان اداره ی زندگی به طور مستقل و خودکفایی اجتماعی و اقتصادی لازم هستند. این کودکان به طور مداوم نیاز به حمایت و سرپرستی و هدایت دارند.

گروه عقب ماندگان تربیت پذیر قادر به فراگیری انجام امور شخصی از قبیل لباس پوشیدن، غذا خوردن، مسواک زدن، نظافت شخصی و غیره می باشند.آنها قادر به فراگیری رفتار متناسب و مطلوب در خانه و همسایگی و چگونگی برقراری ارتباط با خانواده و نزدیکان می باشند.آنها می توانند در منزل و یا در مدارس و موسسات شبانه روزی و یا در کارگاه های حمایت شده از نظر اقتصادی مفید واقع شوند بدین معنا که بتوانند حداقل درآمدی داشته باشند.

 د – کودکان عقب مانده ذهنی کاملا متکی و یا حمایت پذیر

این کودکان به دلیل عقب ماندگی شدید ذهنی و بدنی قادر به یادگیری و تربیت پذیری در امور خودیاری و انطباق با محیط و سازگاری اجتماعی نمی باشند. از نظر اقتصادی حداقل کارایی را نداشته و نمی توانند مفید واقع شوند. بهره ی هوشی آنان معمولا کمتر از 25 در صد می باشد و به همین دلیل نیاز فوق العاده به کمک مستمر در انجام کارهای شخصی دارند. این کودکان تقریبا در تمام مدت زندگی خود مانند نوزادان و اطفال خیلی کم سن نیاز به مراقبت و سرپرستی مداوم دارند.به طوری که بدون کمک دیگران قادر به ادامه ی زندگی و بقا نمی باشند. تعدادی از این کودکان هرگز توانایی آموختن، صحبت کردن و یا انجام ساده ترین امور زندگی از قبیل خوردن و پوشیدن را ندارند.

 علل عقب ماندگی ذهنی

همواره درمورد علل عقب ماندگی ذهنی سئوالات فراوانی از سوی والدین و مربیان و دیگر افراد جامعه مطرح می شود.اما در حال حاضر با آنکه متخصصان مختلف با تلاش و تحقیقات فراوان صدها علت از علل عقب ماندگی ذهنی را روشن نموده اند با این حال بسیاری از علل عقب ماندگی ذهنی تا کنون ناشناخته و بدون پاسخ مانده است.برای سهولت بیشتر، علل عقب ماندگی ذهنی را می توان به سه مرحله در رابطه با تولد کودک تقسیم نمود.

الف – علل قبل از تولد : که شامل عوامل ژنتیکی و مادرزادی می باشد.

ب – عوارض هنگام تولد : که شامل عارضه های زمان تولد می باشد.

ج – علل بعد از تولد : که شامل بیماری های مختلف، تصادفات و ضایعات گوناگون عصبی و مغزی و عوامل محیطی و فرهنگی می باشد.

برای دیدن توضیحات بیشتر به ادامه مطلب بروید

تعریف عقب ماندگی ذهنی

با توجه به مراتب فوق و دلایل دیگر ارائه ی یک تعریف جامع و مانع از عقب ماندگی ذهنی برای معلمان و روان شناسان و روان پزشکان به سهولت مقدور نخواهد بود.در نتیجه به بیان ساده می توان چنین تعریف نمود که : عقب ماندگان ذهنی افرادی هستند که به علت وقفه یا کمبود رشد ذهنی در شرایط عادی قادر به استفاده ی مطلوب از برنامه های معمولی آموزش و پرورش، سازگاری اجتماعی و تطبیق با محیط نمی باشند.این افراد به دلیل عقب ماندگی هوشی از ادراک مبانی و مفاهیم و از قدرت استدلال و قضاوت صحیح و از توانایی دقت و یادگیری به درجات مختلف محرومند.از جمله خصوصیات مشترک گروه های عقب مانده ی ذهنی نارسایی و ناهنجاری های در رشد زبانی ( گویایی ) است.و بسیاری از آنان دارای اختلالات حسی و حرکتی و احیانا نقیصه ی عضوی می باشند.برخی از آنان مبتلا به اختلالات بدنی و روانی و رفتارهای سازش نایافته و ... می باشند.بعضی دیگر فقط کند ذهن و دیر آموزند.

در نهایت بر اساس تعریف ارائه شده توسط انجمن امریکایی عقب ماندگی ذهنی که از نظر اکثر قریب به اتفاق مجامع علمی و صاحب نظران روان شناسی مورد قبول می باشد : (( عقب ماندگی ذهنی مربوط می شود به کنش عمومی هوش که به طور معنی دار یا قابل ملاحظه ای پایین تر از میانگین بوده ( بهره هوشی کمتر از 70 ) و همزمان با نقایصی در رفتار سازشی همراه بوده و در دوران رشد ( از زمان تشکیل نطفه تا 18 سالگی ) ظاهر می گردد)).